تبلیغات
اصفهان نما - سفال و سرامیک سازی
پیش شماره های اصفهان
تقویم نمایشگاه اصفهان
14 مکان محبوب توریست ها
 یكی از قدیمی‌ترین صنایع بشری ، سفالگری است كه به اعتقاد بیشتر محققان و نیز به پشتوانة اشیاء به دست آمده از كاوشهای باستان شناسی ، زادگاه آن ایران بوده و از كشورمان به دیگر نقاط جهان راه یافته است...
به اعتقاد گیرشمن ، ایران شناس و محقق برجستة فرانسوی ، نخستین نمونه‌های اشیاء سفالین ، به ساكنان كوهستانهای بختیاری تعلق دارد كه حدود 8000 پیش از میلاد و بدون استفاده از چرخ سفالگری ساخته شده است .
 از نمونه‌های به دست آمده می‌توان دریافت كه در آن زمان ، سفالسازان از كورة پخت سفال نیز بی‌اطلاع بوده‌اند و احتمالاً ظروف سفالین را در كنار همان آتشی كه برای پختن گوشت شكار مهیا می‌كردند می‌پختند . سفالینه‌های دوران مورد بحث ، به تقلید از سبدهای بافته شده با تركة درختان ساخته شده و در بسیاری موارد ، سبد به صورت قالبی برای ساخت ظروف سفالین به كار رفته است .
افزون بر آن و ضمن كاوشهای باستان شناسی ، آثار با ارزشی از منطقة اسماعیل آباد ، خوروین ، تپة سیلك ، شوش و غیره به دست آمده كه به هزاره‌های ششم ، پنجم و چهارم پیش از میلاد تعلق دارد . این اشیاء گاه نقشهای ساده و طرحهای زیبایی بر پیكر دارند .
در 3500 پیش از میلاد با اختراع چرخ سادة سفالگری و استفاده از آن در شكل بخشیدن به ظروف سفالین ، تحولی جدید در این صنعت به وجود آمد و موجب شد تا محصولات از نظر شكل متنوع‌تر و از نظر ساخت ظریف‌تر شود و تولید آن نیز افزایش یابد .
از شوش سفالهای متعلق به 2700 سال پیش از میلاد به دست آمده است كه به یقین ، با چرخهای كامل سفالگری تولید و در حرارتی مناسب ( حدود 1000 درجه سانتی گراد ) پخته شده‌اند .
به دنبال تكمیل چرخهای سفالگری ، تحول دیگری در این صنعت به وقوع پیوست و صنعتگران سفالساز موفق به تهیة انواع لعاب قلیایی و تزیین ظروف با آن شدند .



لعاب عبارت است از لایة نازك سیلیكاتی كه برای افزایش مقاومت و قابلیتهای مصرفی ، زیبایی و جلوگیری از نفوذ رطوبت ، سطح داخلی یا خارجی یا سطوح داخلی و خارجی یك بدنة سفالی یا سرامیكی را پوشش می‌دهد و دارای سه نوع قلیایی ، سربی ، فریت است . لعاب با اكسیدهای رنگزای فلزی به رنگ مورد نظر در می‌آید و پس از انجام مرحلة لعاب كاری ، ضروری است كه ظروف یا بدنه‌ها برای پخت نهایی به كوره برده شود .
در حدود 1500 پیش از میلاد ، به سبب گسترش فلز كاری و تهیة انواع ظروف از فلز ، ساخت ظروف سفالین تا حدودی از رونق و رواج پیشین افتاد و بیشترین تلاش به ویژه در دورة هخامنشی مصروف تولید آجرهای لعاب‌دار می‌شد كه نمونه‌هایی از آن در كاخ آپادانا و كاخ شوش مورد استفاده قرار گرفته و ضمن كاوشهای باستان شناسی به دست آمده است .
در دورة اشكانیان دوباره سفالگری دچار تحول شد و استفاده از لعاب قلیایی در میان صنعتگران رواج یافت . سفالگری در دورة مذكور ، بیشتر از روی نمونه‌های كشف شده در نواحی مختلف بین‌النهرین مانند سامرا ، تیسفون و بابل ، شناخته می‌شود كه تركیبی است از سفالهای گذشته و نیز سفالهایی كه در همان زمان ساخت آنها در دیگر نقاط جهان رایج بوده است .
در دوره ساسانی ، سفالگری ایران پیشرفت چندانی نكرد ، زیرا صنعتگران بیشتر به تولید مصنوعات فلزی گرانبها روی آوردند و از سفال تنها در مواردی معدود و برای تولید محصولاتی محدود استفاده می‌شد . با آغاز دوران اسلامی ، به سبب روح سادگی و پرهیز از تجمل پرستی فرهنگ اسلامی ، منع مذهبی استفاده از فلزات گرانبها برای ساخت ظروف و همچنین به دلایل اقتصادی ، صنعت سفالسازی مورد توجه بیشتری قرار گرفت . آثار متعدد به جای مانده از نخستین دوره‌های پس از ورود اسلام ، از آن جمله ، سفالینه‌هایی كه در حفاریهای نیشابور و ری به دست آمده ، نمایانگر مهارت سفالگران ایرانی در دورة مورد بحث است .
نقوش ظروف سفالین این دوره بیشتر شامل كاسه ، بشقاب ، تنگ و غیره ـ طرحهای گل و گیاه به شكل هندسی و نیز نقوش انسانی است .
طی قرون پنجم تا هفتم قمری ( = دورة سلجوقیان ) ، فصل نوینی در هنرها و صنایع ایرانی گشوده شد و ضمن تعالی و تكاملی كه فلز كاری ، گچبری و بالاتر از همه معماری را نصیب گردید ، صنعت سفالگری نیز تحول و دگرگونی چشمگیری یافت و شهرهایی چون نیشابور ، جرجان ، ری و كاشان به صورت مراكز عمدة سفالگری كشور در آمد .
در دورة سلجوقی ظروف لعابی سفید رنگ ، ظروف لعاب‌دار یك رنگ ، ظروف با نقش قالبی ، ظروف با نقش كنده كاری شده و لعاب رنگارنگ ، ظروف معروف به لعابی ، ظروف طلایی یا زرین فام ، ظروف دارای نقاشی زیر لعاب ، ظروف سرامیكی مینایی و ظروف معروف به « لاجوردی » ساخته شد .
در دورة مغولها ، ساخت نوعی كاشی به نام « كاشی معرق » آغاز ، و از آن پس زینت بخش اماكن متبركه و دیگر ساختمانهای فرهنگی و گاه ساختمانهای مسكونی شد .
در دورة صفویه ، ساخت ظروفی با عنوان « بدل چینی » رایج شد و آن حاصل تبادل نظر سفالگران چینی و ایرانی و نیز آموزش سفالگران چینی به سفالگران ایرانی در زمینة استفادة مناسب‌تر از خاك سفید در تولید محصولات بود . ضمن آنكه ساخت سفالینه‌هایی با نقوش درخت و گل و گیاه و گاهی نیز با نوشته‌های كوفی ، فارسی و عربی در ایران رواج یافت . در دورة صفویه ، ساخت و استفاده از كاشیهای هفت رنگ ، معرق و مَعقِلی گسترش یافت و در تزیین و زیبا سازی ابنیة مذهبی و تاریخی به كار برده شد .
از حدود قرن 12 ق . به تدریج از رونق سفالگری ایران كاسته شد و این زوال تدریجی همچنان و تا قرن كنونی ادامه یافته است ؛ گو اینكه محصولات سفال و سرامیك همچنان در مناطق مختلف تولید و حتی در زندگی روزمره مردم ایران نیز نقش داشته است . در حال حاضر ، تولید سفال ، سرامیك و كاشی در مناطق مختلفی از كشورمان به شیوه‌های گوناگون از آن جمله به بهره‌گیری از چرخ سفالگری رواج دارد و طی سالهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی ، شاهد رونق سفالگری در مناطقی مانند لالجین همدان ، میبد یزد و تهران بوده‌ایم . این « هنر ـ صنعت » در دیگر مراكز مهم تولید ، مانند مِند گناباد ، كلاگر محله جویبار ، تبریز ، زنوز ، اصفهان ، شهرضا ، نطنز ، سیاهكل لاهیجان و . . . كماكان به حیات خود ادامه داده است. 




تبلیغات
خبرنامه

اگر از این مطلب خوشتان آمد،رایانامه خود را ثبت کنید و از این پس تمام مطالب اصفهان نما در رایانامه خود دریافت کنید!

موضوعات مرتبط
  • صنایع دستی
  • ارسال نظر
     
    لبخندناراحتچشمک
    نیشخندبغلسوال
    قلبخجالتزبان
    ماچتعجبعصبانی
    عینکشیطانگریه
    خندهقهقههخداحافظ
    سبزقهرهورا
    دستگلتفکر
    نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.
    سرامیک برای مبتدیان؛ چرخ سفالگری دانلود کتاب سرامیک برای مبتدیان؛ چرخ سفالگری
    http://booktolearn.com/?p=3804
    من دوست داشتم بدانم ایاتولیدسفال هم مثل دیگر کالاهای ایرانی دارای پروانه استانداردایران هم هست اگرهست کدام شرکتهایاتعاونیها هستند
    حقیقتش من در این باره اطلاعاتی ندارم.بهتره سوالتون رو در سایت سازمان میراث فرهنگی اصفهان به آدرس isfahancht.ir مطرح کنید.
    پوران سلام من دوره سفال و دیدم و میخوام کارامو لعاب کنم و دنبال آدرس جایی میگردم که برام انجام بده . یا حتی جایی که لعاب و آموزش بده
    من جای خاصی سراغ ندارم ولی شما می تونید از طریق سازمان میراث فرهنگی اطلاعات جامعی بدست بیارید...
    نسیم سلام اگه آدرس‌هارو پیدا کردید من هم خیلی دلم میخواهد داشته باشم.
    درصورت امکان برای من‌هم ایمیل کنید.
    هنوز موفق به انجام این کار نشدم. لطفا از این پس به سایت جدید مراجعه کنید...
    مجید شریعت زاده با سلام و احترام،خواشمند است آدرس کارگاههای تولید کننده سفال و سرامیک در اصفهان را برای اینجانب ایمیل نماببد.باتشکر فراوان
    سلام؛ فعلا لیستی در اختیار ندارم؛ اگه توانستم آدرس ها را جمع آوری کنم برای شما هم ایمیل می کنم...
    نظرسنجی
    » به نظر شما کدام پروژه در حال ساخت برای اصفهان مفیدتر است؟