تبلیغات
اصفهان نما - مسجد جامع صفوی،شاهکاری در قلب اصفهان
پیش شماره های اصفهان
تقویم نمایشگاه اصفهان
14 مکان محبوب توریست ها
اصفهان شهریست که با عناوین مختلفی در میان جهانیان شهرت دارد. یکی از این القاب "شهر گنبدهای فیروزه ای" است. در این مطلب می خواهیم به معرفی تنها یکی از مظاهر شکوه اصفهان بپردازیم. با اصفهان نما همراه باشید...
     


این مسجد در مجاورت بناهای مهم دوران صفوی ازجمله عالی قاپو و مسجد شیخ لطف الله در محدوده­ مجموعه بناهای مهم دوران صفوی قرار دارد. ورودی اصلی این مسجد در ضلع جنوبی میدان نقش جهان قرار گرفته است. دسترسی به بنا از خیابان استانداری و کوچه های عمود(گذر سعدی و پشت مطبخ) بر میدان به سهولت بوده و از خیابان های حافظ و سپه نیز پس از ورود به ضلع شمالی میدان، امکان پذیر است. این مسجد مهم ترین مسجد دوره صفویه در شهر اصفهان است که هم به لحاظ عظمت معماری و هم کثرت تزیینات حائز اهمیت می باشد. ساخت مسجد جامع عباسی که در ضلع جنوبی میدان نقش جهان قرار دارد در سال ۱۰۲۰ هجری قمری به فرمان شاه عباس اول و در بیست و چهارمین سال سلطنت وی شروع شده و به منظور تزیین میدان، در سال ۱۰۲۵ هجری قمری و در حالی كه هنوز مشغول پی‌ریزی قسمت های دیگر مسجد بوده‌اند، سردر نفیس كاشیكاری معرق آن را به اتمام رسانیده‌اند. این مسجد شاهكاری جاویدان از معماری و كاشیكاری و حجاری ایران در قرن یازدهم هجری است و آخرین تاریخ های ثبت شده در مسجد، سال ۱۰۷۷ هجری قمری یعنی آخرین سال سلطنت شاه عباس دوم و ۱۰۷۸ هجری یعنی اولین سال سلطنت شاه سلیمان و نیز سال ۱۰۹۵ هجری قمری است و نشان می دهد كه اتمام تزیینات و الحاقات مسجد، در دوره‌­ جانشینان شاه عباس اول صورت گرفته است.

مسجد شاه عباس،مسجد امام،مسجد جامع صفوی،میدان نقش جهان،مساجد اصفهان

در كتب تاریخی مشهور عهد صفویه مانند «عالم آرای عباسی» و «وقایع السنین و الاعوام» همه جا از این مسجد به نام «مسجد جامع عباسی» و «مسجد جامع جدید عباسی» یاد شده است. كتیبه سردر مسجد به خط ثلث «علیرضا عباسی» و مورخ به سال ۱۰۲۵ هجری قمری حاكی از آن است كه شاه عباس این مسجد را، كه در كتیبه مسجد جامع نامیده شده، از مال خالص خود بنا كرده و ثواب آن را به روح جد اعظم خود، شاه طهماسب اهداء کرده است.

مسجد شاه عباس،مسجد امام،مسجد جامع صفوی،میدان نقش جهان،مساجد اصفهان

در زیر این كتیبه به خط «محمدرضا امامی» كتیبه دیگری نصب شده كه به موجب آن از مقام معماری و مهندسی معمار مسجد جامع جدید اصفهان (در مقابل مسجد جامع عتیق) یعنی استاد علی‌اكبر اصفهانی و ناظر ساختمان «محب علی بیكالله» تجلیل شده است. كتیبه‌های مسجد، كار خطاطان معروف عهد صفویه مانند «علیرضا عباسی» و «عبدالباقی تبریزی» و «محمدرضا امامی» و «محمدصالح امامی» است و تزیینات عمده‌­ی آن از كاشیهای خشت هفت رنگ و معرق است.

مسجد شاه عباس،مسجد امام،مسجد جامع صفوی،میدان نقش جهان،مساجد اصفهان

معماری مساجد جامع به عنوان اصلی‌­ترین عنصر شهر و ممیزه­‌ «شهر»، جایگاه ویژه­‌ای در معماری و شهرسازی پس از اسلامی دارند. نقش مساجد جامع در شکل­‌دهی کالبدی عناصر شهری دیگر همانند بازارها، معابر از یک سو و عنایت ویژه‌­ حکام اسلامی به ساخت مسجد جامع شهر در هر دوره، از سوی دیگر، سبب شده تا همواره مسجد جامع به عنوان یک نشانه­‌ شهری قابل توجه در کل شهر مطرح باشد. مسجد جامع عباسی نیز به علت جامع بودن آن در دوره صفوی حائز اهمیت است.

مسجد شاه عباس،مسجد امام،مسجد جامع صفوی،میدان نقش جهان،مساجد اصفهان

میان محور سردر که رو به میدان نقش جهان ساخته شده و محور مسجد که رو به قبله است، زاویه ای پدید آمده که معمار آن را به بهترین گونه پاسخ داده است. میدان نقش جهان رون اصفهانی دارد، یعنی حدودا رو به جنوب است، اما مسجد رو به جنوب غربی است. معمار ایوان جنوبی مسجد در پشت هشتی را، به گونه ای چرخانده که از هشتی می توان میانسرای مسجد را دید ولی نمی‌توان مستقیم به آن وارد شد، بلکه باید از یکی از دو دالان گرداگرد ایوان به میانسرا رسید. در پشت دالان طویل تر، آبریزگاه‌ها و وضوخانه جای دارد.

مسجد شاه عباس،مسجد امام،مسجد جامع صفوی،میدان نقش جهان،مساجد اصفهان

بیننده پس از ورود از درآیگاه ورودی و هشتی طی سلسله مراتبی و با چرخش از دالان ها وارد صحن مسجد شده و در جهت قبله قرار می گیرند. در اصلی مسجد شاه كه در ضلع جنوبی میدان و در زیر مقرنس عالی سردر باشكوه آن واقع گردیده و با نقره و طلا پوشش داده شده شامل اشعاری به خط نستعلیق است كه سال اتمام و نصب آن را به زمان شاه صفی جانشین شاه عباس اول نسبت می دهد كه از سال ۱۰۲۸ تا ۱۰۵۲ قمری سطلنت كرده است.

مسجد شاه عباس،مسجد امام،مسجد جامع صفوی،میدان نقش جهان،مساجد اصفهان

مسجد از مساجد چهار ایوانی است، میانسرای مسجد، تناسبات شش پهلوی منتظمی دارد. در دو گوشه جنوب شرقی و جنوب غربی صحن مسجد دو مدرسه بنام ناصری و سلیمانیه وجود دارد. اولی به دست ناصرالدین شاه و دومی به دست شاه سلیمان تعمیر شده‌اند.

مسجد امام،مسجد شاه عباس،مسجد جامع صفوی،مساجد اصفهان،میدان نقش جهان

در مدرسه جنوب غربی مسجد، قطعه سنگ ساده‌ای به شكل شاخص در محل معینی تعبیه شده است كه ظهر حقیقی اصفهان را در چهار فصل نشان می‌دهد و چنانكه می‌گویند محاسبه آن را «شیخ بهائی» دانشمند و فقیه و ریاضیدان معروف عهد شاه عباس انجام داده است. سطح فوقانی این شاخص به شكل مثلث قائم‌الزاویه است كه وتر مثلث در جهت طرفی است كه ظهر را تعیین می‌كند و یك ضلع مجاور زاویه­ قائمه وصل به دیوار است و ضلع دیگر نماینده قبله مسجد است.  

مسجد امام،مسجد شاه عباس،مسجد جامع صفوی،مساجد اصفهان،میدان نقش جهان

گنبد بزرگ مسجد، دو پوسته گسسته است. آهیانه‌ آن، گنبد سبویی است چون دهانه آن بزرگ بوده و نزدیک به ۲۰ متر است، از مهم ترین گنبدهای دوپوش بوده، فضای خالی بین دوپوش چوب بست‌هایی قرار گرفته است، "خود" آن "گنبد ناری" است و معمار گنبد، استاد "فریدون نایینی" است.

مسجد امام،مسجد شاه عباس،مسجد جامع صفوی،مساجد اصفهان،میدان نقش جهان

از نكات جالب این مسجد انعكاس صوت در مركز گنبد بزرگ جنوبی آن است، ارتفاع گنبد عظیم از سطح زمین ۵۲ متر و ارتفاع مناره‌های داخل آن ۴۸ متر و ارتفاع مناره‌های سردر آن در میدان نقش جهان 42 متر است. قطعات بزرگ سنگ‌های مرمری یكپارچه و سنگاب‌های نفیس، به ویژه سنگاب نفیس شبستان غربی گنبد بزرگ كه مورخ به سال ۱۰۹۵ هجری قمری است.

مسجد امام،مسجد شاه عباس،مسجد جامع صفوی،مساجد اصفهان،میدان نقش جهان

عالی ترین کاشیکاری مسجد در سردر ورودی آن قرار گرفته و سراسر آن با رنگ بندی های کامل آکنده از کاشی هفت رنگ و معرق است. قوس اصلی ورودی با سه ردیف مارپیچ تزیینی آبی روشن قاب بندی شده و از داخل گلدان هایی مرمرین حجاری شده قوس را در بر گرفته است. "قاب های نیم گنبد با ستارگان و پیچک های تاک فراز آمده از گلدان ها تزیین شده است. قاب های باشکوه همچون سجاده هایی که مدخل را در برگرفته باشند، با سنگ مرمر تزیین یافته اند. بقیه مسجد با کاشی های نامرغوب‌تر هفت رنگ آذین یافته است.

مسجد امام،مسجد شاه عباس،مسجد جامع صفوی،مساجد اصفهان،میدان نقش جهان

در بخش بالا خانه‌ روی سردر مسجد یک قاب کاشی معرق با نقش حیوانی- دو طاووس سبز رو به روی هم، وجود دارد، که در سنت های ایرانی نماد "ابدیت" است. در قاب کاشی های دیگر، گنجشک ها و شاخه های گل و بته در کنار هم قرار دارند؛ این نقوش یادآور بهشت و باغ های باطراوت و جاودانه ی آن است. عبارات "الله"، "محمد" و "علی" با استفاده از خطوط کوفی بنایی سر در را تزیین داده است.

مسجد امام،مسجد شاه عباس،مسجد جامع صفوی،مساجد اصفهان،میدان نقش جهان

در مسجد امام اصفهان فرامین متعددی از دوران شاه عباس اول بر روی الواح سنگی نقر و نصب شده است. اگرچه هر قسمت این بنای تاریخی دارای ارزش و اهمیت است اما بعضی از قسمت های آن شاخص‌تر و دارای ویژگی‌های بیشتری هستند از جمله، منبر آن یكپارچه از سنگ سماق است. این منبر چهارده پله دارد و پله چهاردهمی از بقیه پله‌ها پهن‌تر و نشیمنگاه واعظ است. از این منبر بیشتر در فصل سرد زمستان استفاده می‌شود.

مسجد امام،مسجد شاه عباس،مسجد جامع صفوی،مساجد اصفهان،میدان نقش جهان

همچنین در قسمت فوقانی محراب دولابچه‌ای در دیوار تعبیه شده كه سه متر طول و دو متر عرض دارد. دولابچه، از چوب عود ساخته شده و با تیغه‌های طلا زینت یافته و دارای حلقه‌های زرین است. در مسجد جامع عباسی اصفهان واقع در میدان نقش جهان چهارمنار بسیار زیبا دیده می‌شود كه شاهكار معماری عصر صفوی است و از نظر كاشیكاری و تزئینات دیگر از شاهكارهای هنری محسوب می‌شود.

مسجد امام،مسجد شاه عباس،مسجد جامع صفوی،مساجد اصفهان،میدان نقش جهان

دو منار آن كه در طرفین گنبد قرار دارد، هر كدام به ارتفاع ۴۸ متر است. ارتفاع هر یك از دو منار دیگر كه در سر در مسجد قرار گرفته ۴۲ متر است. نقوش اسلامی این دو منار به صورت ختایی شطرنجی بر روی زمینة فیروزه‌ای است. هنر معماری این منارها به صورتی است كه از بازار قیصریه روبه روی هم دیده می شوند. درمجموع باید گفت که مسجد جامع عباسی، شاخصه مهم معماری دوران صفوی و میدان نقش جهان است.


تبلیغات
خبرنامه

اگر از این مطلب خوشتان آمد،رایانامه خود را ثبت کنید و از این پس تمام مطالب اصفهان نما در رایانامه خود دریافت کنید!

مطالب مرتبط
  • پربازدید ترین آثار تاریخی اصفهان
  • اماکن تفریحی اصفهان
  • 14 مکان محبوب گردشگران خارجی در اصفهان
  • کلمات کلیدی مسجد جامع عباسی ، مسجد جامع صفوی ، مسجد شاه عباس ، مسجد امام ، مساجد اصفهان ، آثار تاریخی اصفهان ، گردشگری اصفهان ،
    موضوعات مرتبط
  • بناهای تاریخی
  • مناطق گردشگری
  • راهنمای گردشگران
  • ارسال نظر
     
    لبخندناراحتچشمک
    نیشخندبغلسوال
    قلبخجالتزبان
    ماچتعجبعصبانی
    عینکشیطانگریه
    خندهقهقههخداحافظ
    سبزقهرهورا
    دستگلتفکر
    نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.
    نظرسنجی
    » به نظر شما کدام پروژه در حال ساخت برای اصفهان مفیدتر است؟